Ərdoğan hökuməti elə bir vəziyyətdədir ki, nə İsrail rejiminə qarşı qətiyyətli mövqe ortaya qoya bilir, nə də Culani və onun silahdaşlarının taleyinə biganə qala bilir.
Qafqaz Times-ın məlumatına görə, sionist rejimin Dəməşqdəki həssas mərkəzlərə hücumları və Süveyda vilayətində baş verən fitnə bir daha göstərdi ki, Suriyada sabitlik və təhlükəsizlik nə qədər zəif və dərin bir böhrana bağlıdır.
Bu arada Türkiyə rəsmiləri də bir daha anlayıblar ki, mediada və təbliğatda yaradılan təsəvvürlərin əksinə olaraq, hər şey Ankaranın xeyrinə getmir və Heyət Təhrir əş-Şamdan çıxan və keçici hökumət adlanan qurum son dərəcə zəif və dayanıqsız mövqeyə malikdir.
İndi aydın görünür ki, Ərdoğan hökuməti nə İsrailə qarşı açıq və sərt mövqe tutmaq istəyir, nə də Culani və Əhməd əş-Şaraanın taleyinə göz yuma bilir.
Ankara mətbuatının əksər qəzetləri ilk səhifələrində bu hadisələrin Türkiyə üçün nə qədər önəmli olduğunu göstərdilər. Əksəriyyəti hakim partiyaya bağlı olan bu qəzetlərdə Ərdoğanın Culani və ya Əhməd əş-Şaraa ilə yanaşı fotoları verilir, Türkiyənin Suriyaya dəstəyinin davam edəcəyi vurğulanırdı.
Ankara qəzetlərinə baxanda görmək olur ki, Suriyadakı siyasi proseslər Ərdoğan hökuməti üçün həyati və strateji prioritetə çevrilib.
Abdullah Gül və Davudoğlunun siyasi xəttinə yaxın “Qarar” qəzeti də yazır ki, istər Ərdoğanın xeyrinə olsun, istərsə də əleyhinə, Suriya hələ də barıt çəlləyidir və kiçik bir qığılcım belə, ölkəni qarışdıra bilər.
İsrail rejiminin druz məsələsinə xüsusi diqqət yetirməsi və bu məsələdən manipulyasiya üçün istifadə etməsi, Türkiyədəki bir çox analitik və qəzetləri belə bir nəticəyə gətirib çıxarıb ki, məqsəd Suriyanı parçalamaq və şimaldakı kürd bölgəsini İraq Kürdüstanına bənzər bir struktur halına gətirməkdir.
“Aydınlık” qəzeti bu məsələdə açıq şəkildə “Kürdüstan” ifadəsini işlədərək qeyd edir ki, İsrail rejimi PKK-nın Suriyadakı törəmə qurumlarına dəstək vermək üçün fürsət gözləyir.
Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Xarici İşlər naziri Hakan Fidan Suriyanın şimalındakı kürdlərə xəbərdarlıq edərək, hazırkı xaosdan sui-istifadə etməmələrini istəyiblər.
Eyni zamanda, hökumətə yaxın analitik Nədim Şənər isə tənqidlərini PKK lideri Abdullah Öcalana yönəldərək ondan tələb edib ki, açıq şəkildə İsrailə qarşı mövqe bildirsin və QSD-yə (Demokratik Suriya Qüvvələri) Netanyahudan uzaq durmaları üçün əmr versin.
MİT-ə yaxın “Yeni Birlik” qəzeti isə İbrahim Kalın və Hakan Fidanın Suriyada atəşkəsin elan olunmasındakı rolunu vurğulayaraq, İsrailin hava hücumlarının bu iki yüksək vəzifəli şəxs tərəfindən həyata keçirilən bir neçə saatlıq diplomatik fəaliyyətlə dayandırıldığını yazır.
Əhməd əş-Şaraa da öz açıqlamasında Kalın və Fidanın səylərini alqışlayaraq deyib: “Onlar bizi bu vəziyyətdən çıxardılar. Biz döyüşdən qorxmuruq, lakin gərginliyin uzanmasını istəmirik. Hər qarış Suriya torpağını müdafiə edəcəyik.”
Bu açıqlamanı verdiyi vaxtda onun silahlıları Süveydanı tərk etmişdi, yəni hal-hazırda vəziyyət druzlar və sionistlərin xeyrinədir.
Türkiyə hücum edəcəkmi?
Müdafiə Nazirliyinin sözçüsünün mediada yayımlanan bəzi açıqlamaları göstərdi ki, Ərdoğan hökuməti Suriyadakı vəziyyətə dair bəzi məhdudiyyətlər içindədir və görünən odur ki, açıq şəkildə İsrail rejimini təhdid edə bilmir. Amma hakim partiyanın tərəfdarlarının və ictimaiyyətin təzyiqini nəzərə alaraq, bu məsələyə ehtiyatla münasibət bildirir.
Milli Müdafiə Nazirliyinin sözçüsü, admiral Zəki Aktürk deyib: “Əgər Suriya bizdən hərbi yardım istəsə, biz onu əsirgəmərik.”
“Hürriyyət” qəzetinin baş redaktoru Əhməd Hakan isə bu açıqlamaya şərhində yazır: “Admiral dedi ki, lazım gələrsə Suriyanın müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək və terrora qarşı mübarizəsində dəstək verməyə hazırıq. Məncə bu sözlər, İsrailin Suriyada daxili qarşıdurma yaratmaq səylərinə qarşı ciddi bir mövqedir.”
Ərdoğana yaxın bir sıra qəzetlər isə yazır ki, Türkiyənin müdafiə potensialı İsraili yerində oturda bilər və lazım gələrsə müharibəyə girməkdən çəkinilməməlidir. Amma bu məsələ canlı yayımlanan debatlarda iki qütblü mövqe yaradıb.
Məsələn, TGRT kanalındakı debatda Ərdoğanın qatı tərəfdarı Cem Küçük deyib: “İsrail druzları bəhanə edərək Dəməşqi bombalayır. Biz ordu göndərməliyik.” Amma Barış Yarkadaş ona qarşı çıxaraq deyib: “Əhməd əş-Şaraa üçün əsgərimizin qanı axıdılmamalıdır. Biz vətən üçün döyüşərik, amma Şaraa üçün yox.”
Küçük isə cavabında deyib: “Mən döyüşərəm. Suriyada PKK dövlət qurarsa, buna imkan vermək olmaz.”
Kürdlər bu oyunun harasındadır?
İsrailin Suriyaya hücumları və Dəməşqə bağlı ekstremistlərin Süveydadakı zorakılığı bir daha göstərdi ki, PKK-nın törəmə qurumları yenidən diqqət mərkəzinə gəlib.
Ərdoğana yaxın analitik Abdülqadir Selvi yazır: “İsrail Suriyanı dörd hissəyə bölmək istəyir: cənubda druz dövləti (Süveyda mərkəzli), sahildə nusayri dövləti (Lazkiya və Tartus), şimalda PKK-nın nəzarətində kürd dövləti və nəhayət Dəməşqdə ərəb respublikası. Məqsəd etnik və məzhəb əsaslı parçalanmış Suriyadır. Bu da Türkiyənin təhlükəsizliyinə birbaşa təhdiddir.”
Selvi əlavə edir ki, Tramp belə demişdi: “Suriyanın açarı Türkiyənin əlindədir.” Məhz bu da Netanyahunun qorxusudur – Türkiyənin Suriyadakı təsiri. Əgər QSD silahı yerə qoymasa, Türkiyə alternativ planlarını işə salacaq.
“Milliyet” qəzetindən Uzay Şənər isə CNN Türk-ə açıqlamasında deyib: “Türkiyə və İsrail bu il savaşmayacaq. Amma bəlkə gələn il və ya 10 ildən sonra. Çünki İsraildə ultra-ortodoks yəhudilər gücə gələcək. 2050-yə qədər əhalinin üçdə birini onlar təşkil edəcək və siyasəti müəyyən edəcəklər. Ankara isə başa düşür ki, İsrail Fərata çatmaq üçün Davud dəhlizini açmaq istəyir.”
Bu kəskin çıxışlar fonunda Hakan Fidan və digər hökumət nümayəndələri hələ də diplomatik yollarla vəziyyəti idarə etməyə çalışır. Amma həm beynəlxalq siyasətdə, həm də daxili ictimaiyyətdə balans saxlamaq hökumət üçün ciddi çətinliyə çevrilib.