Türkiyə, Portuqaliya, Çin və Qətər də gələn həftə Kolumbiyada keçiriləcək Haaqa Qrupunun “təcili sammitində” iştirak edəcək ölkələr arasındadır
Diplomatların Middle East Eye-a verdiyi məlumata görə, gələn həftə 20-dən çox ölkə Boqotada toplaşaraq “İsrailin beynəlxalq hüququ pozmasına qarşı konkret tədbirlər” elan edəcək.
15–16 iyul tarixlərində keçiriləcək bu “təcili sammit” Kolumbiya və Cənubi Afrika hökumətləri tərəfindən təşkil olunur. Onlar Haaqa Qrupunun həmsədrləri kimi İsrail və onun güclü müttəfiqləri tərəfindən dəstəklənən “cəzasızlıq mühitinə” qarşı koordinasiya olunmuş diplomatik və hüquqi addımlar atmağı hədəfləyirlər.
Haaqa Qrupu hazırda səkkiz dövlətdən ibarət bir blokdur və 31 yanvar tarixində Niderlandın eyni adlı şəhərində yaradılıb. Qrupun əsas məqsədi – İsrailin beynəlxalq hüquq qarşısında məsuliyyətə cəlb olunmasıdır.
Cənubi Afrikanın beynəlxalq əlaqələr və əməkdaşlıq naziri Roland Lamola Middle East Eye-a bildirib:
“Haaqa Qrupunun yanvarda formalaşması beynəlxalq hüququn aşınmasına və istisnacılığa qarşı qlobal reaksiyada dönüş nöqtəsi oldu.”
“O eyni ruh bu Boqota konfransına da yön verəcək. Toplaşan dövlətlər aydın mesaj verəcəklər: heç bir ölkə qanundan üstün deyil və heç bir cinayət cavabsız qalmayacaq,” – deyə o əlavə edib.
“Biz birgə şəkildə İsrailin fələstinliləri məhv etməsini dərhal dayandıracaq konkret hüquqi, diplomatik və iqtisadi tədbirlər irəli sürəcəyik.”
“Toplaşan dövlətlər yalnız soyqırım müqavimətini təsdiqləməyəcək, eyni zamanda sözdən birgə əmələ keçid üçün konkret tədbirlər paketi də hazırlayacaq”
– Maurisio Xaramilyo Xassir, Kolumbiyanın çoxtərəfli əlaqələr üzrə vitse-naziri
İsrailin Qəzzaya qarşı müharibəsi getdikcə daha çox mütəxəssis və hökumət tərəfindən soyqırımı kimi tanınır. 2023-cü ilin oktyabrından bəri bu hücumlarda 57,000-dən çox fələstinli həlak olub, əhalinin demək olar ki, tamamı məcburi köçkünə çevrilib. Qəzza faktiki olaraq yaşanmaz hala düşüb və iki milyon insan aclıq içindədir.
Kolumbiyanın çoxtərəfli əlaqələr üzrə vitse-naziri Maurisio Xaramilyo Xassir MEE-yə deyib:
“Fələstin soyqırımı bütün çoxtərəfli sistemimizi təhlükə altına alır.”
“Kolumbiya aparteid və etnik təmizləmə qarşısında laqeyd qala bilməz. Boqotada toplanan dövlətlər yalnız müqavimətə sadiqliyimizi yeniləməyəcək, eyni zamanda sözdən kollektiv əmələ keçid üçün konkret tədbirlər paketi hazırlayacaq.”
Qrupun ilkin üzvləri Boliviya, Kolumbiya, Kuba, Honduras, Malayziya, Namibiya, Seneqal və Cənubi Afrikadan ibarət olub.
Sammitdə iştirak edəcək ölkələr bunlardır: Əlcəzair, Banqladeş, Boliviya, Braziliya, Çili, Çin, Kuba, Cibuti, Honduras, İndoneziya, İrlandiya, Livan, Malayziya, Namibiya, Nikaraqua, Oman, Portuqaliya, İspaniya, Qətər, Türkiyə, Sent Vinsent və Qrenadin adaları, Uruqvay və Fələstin.
İştirak edəcək rəsmilər arasında bunlar var:
– BMT-nin Fələstin üzrə xüsusi məruzəçisi Françeska Albanese
– BMT-nin Fələstinli Qaçqınlara Yardım Agentliyinin rəhbəri Filip Lazarini
– BMT-nin “sağlamlıq hüququ” üzrə xüsusi məruzəçisi Tlaleng Mofokeng
– BMT-nin “qadın və qızlara qarşı ayrı-seçkilik” işçi qrupunun sədri Laura Nyirinkindi
– BMT-nin muzdlular üzrə mandat daşıyıcısı Andres Masias Tolosa
Konkret addımlar
Haaqa Qrupunun üzvləri son 20 ay ərzində beynəlxalq hüququ müdafiə etmək və onun icrasını təmin etmək üçün artıq ciddi addımlar atıblar.
Məsələn, Cənubi Afrika, Qəzzada Soyqırımı Konvensiyasının pozulması iddiası ilə Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsində (BƏM) İsrailə qarşı presedent yaradan bir iddia qaldırıb.
Daha sonra bu iddiaya Boliviya, Kolumbiya və Namibiya da daxil olmaqla bir neçə koalisiya dövləti qoşulub.
Bundan əlavə, Namibiya və Malayziya İsrailə silah daşıyan gəmilərin limanlarında dayanmasına icazə verməyib, Kolumbiya isə İsrail hökuməti ilə diplomatik əlaqələri kəsib.
Bu təşəbbüslərin hər biri indiyədək müstəqil şəkildə həyata keçirilib. Haaqa Qrupu isə indi üzvləri və tərəfdaşları arasında bu addımları koordinasiya etməyi hədəfləyir ki, onların təsiri daha güclü və genişmiqyaslı olsun.
Qrupun koordinatoru Varşa Qandikota-Nellutlanın sözlərinə görə, bu təşəbbüs qismən də beynəlxalq hüquqi öhdəliklərə əməl etməyən dövlətlərə cavab olaraq formalaşdırılıb.
Bu, 2024-cü ilin noyabrında Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu və keçmiş müdafiə naziri Yoav Qalant barəsində çıxardığı həbs orderlərinə bir sıra Qərb ölkələrinin göstərdiyi müqavimətə, eləcə də İsrailin BƏM-in Soyqırımı Konvensiyasının pozulmaması ilə bağlı verdiyi çoxsaylı qərarlara əməl etməməsinə işarədir.