BMT-nin İnsan Haqları İdarəsi Suriya hökuməti ilə əlaqəli təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən həyata keçirilmiş edamlar, adam oğurluqları və mülklərin dağıdılması ilə bağlı etibarlı məlumatlar əldə etdiyini bildirib.
18 iyul tarixində BMT-nin İnsan Haqları üzrə Ali Komissarlığının rəhbəri, Suriyanın cənubundakı, Dürzi dini azlığının yaşadığı Suveyda şəhərində qətllər və insan haqları pozuntularına görə məsuliyyətin və ədalətin təmin olunması üçün müvəqqəti Suriya hökumətini tədbir görməyə çağırıb.
Bu həftənin əvvəlində silahlı Bədəvi döyüşçüləri, Suriya ordusunun və daxili təhlükəsizlik qüvvələrinin əsgərləri Suveydanı işğal edib. Yerli Dürzi milisləri şəhəri müdafiə ediblər, İsrail isə atəşkəs elan olunmazdan əvvəl Suriya hökumət qüvvələrinə hava hücumları həyata keçirib.
BMT-nin İnsan Haqları üzrə Ali Komissarlığı (OHCHR) bildirib ki, onların ixtiyarına etibarlı məlumatlar daxil olub — bunlar arasında Suriya hökuməti və ona bağlı şəxslər, o cümlədən Bədəvi silahlılar tərəfindən həyata keçirilən sürətli edamlar, adam oğurluqları və şəxsi mülklərin dağıdılması halları var. Bildirilir ki, bəzi Dürzi silahlıları da cavab olaraq Bədəvi mülki şəxsləri sürətli şəkildə edam ediblər.
“Bu qan tökülməsinə və zorakılığa dərhal son qoyulmalı və beynəlxalq insan hüquqları qanunvericiliyinə uyğun olaraq bütün insanların qorunması ən yüksək prioritet olmalıdır,” – deyə OHCHR-nin rəhbəri Folkər Türk bəyanatında bildirib.
15 iyul tarixli videoya düşən bir hadisədə, azı 13 Dürzi ailə toplantısı zamanı Suriya hökuməti ilə əlaqəli silahlılar tərəfindən edam olunub. Həmin gün daha altı nəfər evlərinin yaxınlığında sürətli şəkildə qətlə yetirilib – bu barədə BMT-nin İnsan Haqları İdarəsi məlumat verib.
“Ofisim həyatları və yaxınlarının həyatı üçün qorxu içində yaşayan suriyalıların dəhşətli hekayələrini alıb,” – deyə Türk bildirib.
Reuters-ə danışan sakinlər “evlərində və ya küçələrdə yaxın məsafədən güllələnmiş dostlarını və qonşularını” təsvir ediblər. Onlar deyiblər ki, bu qətllər Suriya əsgərləri tərəfindən, onların hərbi geyimləri və emblemləri əsasında müəyyən edilib.
Reuters Suveyda sakinlərinə, hadisə yerində olan iki jurnalistə və bir monitorinq qrupuna istinadən bildirib ki, “zorakılıq hökumət qüvvələrinin gəlişindən sonra kəskin şəkildə artıb”.
“Hazırda ölənlərlə bağlı zənglərə çatdırmaq mümkün deyil,” – deyə britaniyalı qəzetə danışan Suveydadan olan stomatoloq Kenan Azzam bildirib.
O deyib ki, dostu, kənd təsərrüfatı mühəndisi Anis Nasir evindən aparılıb və edam edilib, əlavə edərək: “Bu gün onun meyiti Suveyda şəhərində cəsədlər yığını içində tapılıb.”
Suriyalı jurnalist Vail Essam-ın məlumatına görə, Suveydadakı Milli Xəstəxanada baş verən qətliam Həsən əl-Təvhid (82-ci Diviziya) qrupunun üzvləri tərəfindən yaralı Dürzi döyüşçülərə və onları müşayiət edən mülki şəxslərə qarşı həyata keçirilib.
Essam əlavə edib ki, Müdafiə Nazirliyinə bağlı digər qruplar – Ahrar əş-Şərqiyə, Əl-Əmşat və Əbdür-Rəhman Briqadası – yüzlərlə ev və mağazanı talan edib və yandırıblar.
Suriya hökumət qüvvələri, həmçinin, Suveydadakı Rədvan qonaq evində Dürzilərin qətliamını həyata keçirib.
Qətllər şiddətlənərkən, İsrail çərşənbə günü Dəməşqdəki Baş Qərargah binası, Prezident Sarayı və Müdafiə Nazirliyi yaxınlığındakı Uməyyə Meydanı ətrafı da daxil olmaqla hava hücumları həyata keçirib.
İsrail həmçinin, cənubdakı Dəra bölgəsindəki Suriya hökumət qüvvələrinə zərbələr endirib və onları geri çəkilməyə məcbur edib.
Məlumatlara görə, İsraildəki Dürzi icması Müdafiə Nazirliyi daxilində təsirə malikdir və Suriyadakı qohumlarının müdafiəsi üçün İsrailin müdaxilə etməsini tələb edib. Dürzilər İsrail ordusunda əhəmiyyətli sayda əsgərlə təmsil olunurlar və bəzən onların səsləri seçkilərin nəticəsini dəyişə bilir.
Toqquşmalar 13 iyul bazar günü başlayıb. Belə ki, Şaraa tərəfdarı Bədəvi döyüşçülər Dəməşq–Suveyda şosesində nəzarət-buraxılış məntəqəsi quraraq, bir gənc Dürzini qarət edib və vəhşicəsinə döyüblər. Bu, cavab hücumları və hökumət müdaxiləsi ilə nəticələnib.
Britaniyada yerləşən Suriya İnsan Haqları Müşahidə Təşkilatının (SOHR) verdiyi məlumata görə, döyüşlər başlayandan bu günə qədər hər iki tərəfdən, həm döyüşçü, həm də mülki şəxslər olmaqla, ən azı 600 nəfər həlak olub.
Essam bildirib ki, Suriya hökumət qüvvələri bir həftədir Suveydaya hücum etməyə hazırlaşırmış və Bədəvilərə qarşı Dürzi hücumlarını bəhanə kimi istifadə edib. O qeyd edib ki, qüvvələrin şəhərə daxil olması Muxtar ət-Türki və Əbu əl-Həsən əl-Ürduni tərəfindən, prezident Şaraanının birbaşa nəzarəti altında koordinasiya olunub.
Essam əlavə edib ki, Suriya hökuməti ABŞ hökumətinə yaxın mənbələrdən İsrailin, Suveydada nə baş versə də, müdaxilə etməyəcəyinə dair yalan məlumat alıb. Müdafiə Nazirliyi bu yanlış təəssürata baxmayaraq hücum planlarını davam etdirib.
Türklərin Baş Qərargah binası bombalanmadan əvvəl bir sıra hökumət rəsmilərini və ailələrini Dəməşqdən çıxarmağa çağırdığı da iddia olunur.
Suveydaya hücumdan az əvvəl, Suriya və İsrail rəsmilərinin Azərbaycanın paytaxtı Bakıda, Şaraanın səfəri çərçivəsində danışıqlar apardığı da bildirilir.