BMT rəsmiləri və hüquq müdafiəçiləri xəbərdarlıq edirlər ki, Vaşinqtonun BMT məruzəçisini hədəf alması qlobal hesabatlılıq mexanizmlərini təhlükə altına alır
İnsan hüquqları təşkilatları və BMT rəsmiləri 10 iyulda ABŞ hökumətini işğal olunmuş Fələstin ərazilərində insan hüquqları üzrə BMT xüsusi məruzəçisi Franseska Albaneseyə qarşı sanksiyalar tətbiq etdiyinə görə qınayıblar.
Bu addım 9 iyulda ABŞ dövlət katibi Marko Rubio tərəfindən elan olunub. O, Albaneseni “ABŞ və İsrailə qarşı siyasi və iqtisadi müharibə kampaniyası aparmaqda” ittiham edib.
Sanksiyalar, Albanesenin İsrailin məskunlaşma siyasətindən və Qəzzadakı “hərbi əməliyyatlardan” gəlir əldə edən 60-dan çox şirkətin, o cümlədən ABŞ mənşəli Lockheed Martin, Caterpillar, Microsoft və Palantir-in adlarını çəkdiyi hesabatı yayımlamasından bir neçə həftə sonra tətbiq olunub.
“İşğal İqtisadiyyatından Soyqırımı İqtisadiyyatına” adlı hesabatda bu şirkətlərin rəhbərlərinin Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsində (ICC) mühakimə olunması çağırışı yer alırdı.
Rubio sanksiyaları “hüquqi savaşlara” qarşı vacib addım adlandıraraq, ABŞ-ın İsrailin özünü müdafiə hüququna dəstəyini bir daha təkrarlayıb.
O, Albaneseni ABŞ və İsrail rəsmilərinə qarşı ICC vasitəsilə “qanunsuz və utancverici cəhdləri” təşviq etməkdə günahlandırıb.
Bu sanksiyalar ötən ay ABŞ və İsrailin müharibə cinayətləri ilə bağlı istintaqlarda iştirak edən dörd ICC hakiminin qara siyahıya salınmasından sonra tətbiq olunan ikinci cəza tədbiridir.
BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarı Volker Türk Vaşinqtonu bu yoldan dönməyə çağıraraq deyib: “Kəskin fikir ayrılığı olsa belə, BMT üzv dövlətləri cəzalandırıcı tədbirlər əvəzinə məzmunlu və konstruktiv dialoq aparmalıdır.”
İnsan Hüquqları Şurasının hazırkı sədri və BMT-də İsveçrə nümayəndəsi Juerg Lauber də bu addıma görə təəssüf ifadə edərək dövlətləri “təhdid və ya intiqam xarakterli hərəkətlərdən çəkinməyə” çağırıb.
Digər BMT ekspertləri də bu qərarın təhlükəli presedent yaratdığı barədə xəbərdarlıq ediblər. Rusiyada insan hüquqları üzrə xüsusi məruzəçi Mariyana Katsarova bildirib ki, sanksiyalar “başqa hökumətlərin də eyni şeyi etməsinin yolunu açır” və bu tədbirləri “BMT sisteminin bütövlüyünə hücum” adlandırıb.
Human Rights Watch (HRW) təşkilatı da bu narahatlıqları bölüşüb. Təşkilatın Beynəlxalq Ədalət üzrə direktoru Liz Evenson xəbərdarlıq edib ki, “Birləşmiş Ştatlar ciddi hüquq pozuntularından zərərçəkmişlərin güvəndiyi normaları və institutları dağıtmağa çalışır.”
HRW-nin keçmiş rəhbəri Kennet Rot isə bildirib ki, bu sanksiyalar İsrailin Qəzzadakı müharibə cinayətləri və soyqırımı üzrə ICC istintaqlarını dayandırmaq məqsədi daşıyır.
ABŞ əvvəllər BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasının fəal üzvü olsa da, prezident Donald Tramp dövründə “anti-İsrail qərəzi”ni əsas gətirərək qurumu tərk etmişdi.