Türkiyə, Suriya müharibəsi dövründə Şaraa və onun rəhbərlik etdiyi radikal silahlı təşkilatın əsas dəstəkçilərindən biri olub
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan 20 iyulda bildirib ki, o, Suriyanın yeni prezidenti Əhməd əl-Şaraaya dəstək verəcək. Şaraa keçmiş Əl-Qaidə rəhbəri olub və ötən il Bəşər Əsəd hökumətinin süqutundan sonra ölkə rəhbərliyinə gəlib.
Ərdoğan Suriyanın parçalanmasına qarşı çıxaraq, ölkənin yenidən qurulmasının Ankara üçün həyati və faydalı olduğunu vurğulayıb.
Türkiyə prezidenti bəyan edib ki, “biz Şaraanı tək buraxmayacağıq.”
“O qədər ehtimal olunmaz tərəflərin belə Suriya mövzusunda bir araya gəldiyi bir vaxtda, dünyaya izah etmək lazımdır ki, İsrail sabitliyin bərpa olunması səylərini pozur. İsrail bölgədə sabitlik istəmir. O düşünür ki, birləşmiş Suriya onun maraqlarına ziddir və bu cür təxribatlarını davam etdirir,” – Ərdoğan əlavə edib.
Ərdoğanın bu açıqlamaları, son günlərdə Suveyda şəhəri və onun ətraf kəndlərində hökumətyönlü bədəvi qəbilələri ilə yerli suriyalı Dürzi dəstələri arasında baş verən şiddətli qarşıdurmalardan sonra səslənib.
Suriya hökumət qüvvələri ötən həftə qayda-qanunu bərpa etmək məqsədilə əraziyə göndərildiklərini bildirsələr də, onlar toqquşmalara qarışaraq silahsız Dürzi mülki vətəndaşlara qarşı törədilən vəhşiliklərdə iştirak ediblər.
İsrail isə keçən həftə “Dürzi azlığını qorumaq” bəhanəsi ilə Dəməşq və Cənubi Suriyanın digər bölgələrini hədəf alan bir sıra şiddətli hava zərbələri ilə müdaxilə edib.
Hazırda kövrək bir atəşkəs qüvvədədir.
Əvvəlki razılaşma isə tez bir zamanda pozulmuş, nəticədə həftəsonu Suveydanın kənd ərazilərində döyüşlər yenidən alovlanmışdı.
Ötən həftə İsrailin Suriya Müdafiə Nazirliyi və Prezident Sarayına endirdiyi hücumdan sonra, Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan İsraili “bölgəni qeyri-sabitləşdirmək siyasəti” yürütməkdə ittiham edib.
Dəməşq və Təl-Əviv son vaxtlar mümkün təhlükəsizlik razılaşmaları və münasibətlərin normallaşdırılması ilə bağlı danışıqlar aparır.
Çoxsaylı hesabatlara görə, Əl-Qaidənin Suriyadakı qurucusu və İŞİD lideri Əbu Bəkr əl-Bağdadinin keçmiş müavini olan Şaraa özü də israilli rəsmilərlə bu danışıqlarda şəxsən iştirak edir.
Suriyanın hazırkı prezidenti əvvəllər Əl-Qaidəyə bağlı Nüsrə Cəbhəsinə rəhbərlik edib. Bu təşkilat Suriya müharibəsinin ilk illərində Təl-Əvivlə birbaşa koordinasiya şəklində fəaliyyət göstərib.
Türkiyə, Nüsrə Cəbhəsi və onun sonradan çevrildiyi Həyat Təhrir əş-Şam (HTŞ) qruplaşmasının əsas dəstəkçisi olub. HTŞ hal-hazırda Suriyanın yeni hərbi və təhlükəsizlik sisteminin əsas hissəsini təşkil edir.
Şaraa Suriya prezidenti postunu tutduqdan bəri, onun həyatına qarşı üç sui-qəsd planı həyata keçirilib, lakin bunlar gizli saxlanılıb – bu barədə İsrailin Ynet nəşri bazar günü məlumat yayıb.
Birinci sui-qəsd cəhdinin, məlumatlara görə, Türkiyə qüvvələri tərəfindən qarşısı alınıb.
Türkiyə hərbi qüvvələri 2016-cı ildən bəri Suriyanın şimal hissələrini işğal edib. Əsəd hökumətinin süqutundan sonra İsrail Suriyanın cənub bölgələrinin geniş hissəsini nəzarətə götürüb və o vaxtdan bəri ölkədəki mövqeyini daha da genişləndirir.
Son vaxtlar Türkiyə və İsrail arasında Suriyada “toqquşmaların qarşısını alma mexanizmi”nin yaradılması ilə bağlı danışıqlar aparılır.