Çin xarici işlər naziri bildirib ki, iki ölkə İranın nüvə məsələsini dialoq yolu ilə həll etməyə çalışır
Çin xarici işlər naziri Van Yi 10 iyulda rusiyalı həmkarına bildirib ki, Pekin və Moskva Qərbi Asiyada sülhü təşviq etmək üçün strateji koordinasiyanı gücləndirməlidir.
Çin Xarici İşlər Nazirliyinin açıqlamasına görə, Van Yi Malayziyanın Kuala Lumpur şəhərində Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovla görüşü zamanı hər iki ölkənin İranın nüvə proqramı ilə bağlı diplomatik həllə yönəlməli olduğunu bildirib. “Sülh zorakılıqla əldə edilə bilməz və təzyiqlə heç bir problem həll olunmaz,” – deyə Yi vurğulayıb.
Yi əlavə edib ki, münaqişənin həlli yalnız dialoq və danışıqlar vasitəsilə mümkündür.
İki nazir eyni zamanda Çin və Rusiyanın Cənub-Şərqi Asiya Dövlətləri Assosiasiyası (ASEAN) ölkələri ilə əlaqələndirmə fəaliyyətlərini də müzakirə ediblər.
“Rusiya və Çin regionun hərbiləşdirilməsinə yönəlmiş addımlara və planlara, o cümlədən NATO standartlı hərbi infrastrukturun yerləşdirilməsi cəhdlərinə qarşı birgə mövqe tutur,” – görüşdən sonra Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi bəyan edib.
7 iyulda Rio-de-Janeyroda keçirilən BRİKS sammitində Sergey Lavrov bəyan edib ki, Rusiya ABŞ və İran arasında nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlara vasitəçilik etməyə hazırdır. O, İranın silah səviyyəsinə yaxın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarını çıxararaq, enerji istehsalına uyğun uranla əvəz etmək üçün texniki yardım təklif edib.
“Bizim texnoloji imkanlarımız var və onları təklif etməyə hazırıq – artıq həddən artıq zənginləşdirilmiş uranı çıxarıb, enerji istehsalına uyğunlaşdırılmış uranı İran İslam Respublikasına və onun nüvə obyektlərinə qaytarmağa,” – Lavrov bildirib.
ABŞ və İsrail İranın öz ərazisində uranın zənginləşdirilməsini tamamilə dayandırmasını tələb edir. Tehran isə öz sərhədləri daxilində uran zənginləşdirmə fəaliyyətinin beynəlxalq hüquqa və Nüvə Silahlarının Yayılmaması Müqaviləsinə (NPT) uyğun olaraq qanuni hüququ olduğunu bəyan edir.
İran öz nüvə proqramına məhdudiyyətlər müqabilində ABŞ sanksiyalarının yüngülləşdirilməsini istəyir və bildirib ki, proqramın məqsədi enerji istehsalıdır, nüvə silahı deyil.
8 iyulda İran ABŞ prezidenti Donald Trampın onunla nüvə proqramı üzrə danışıqlara başlamaq istədiyinə dair iddiasını təkzib edib.
“Heç bir tərəfimizdən ABŞ tərəfinə görüş üçün müraciət olunmayıb,” – deyə İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Baqai çərşənbə axşamı bəyan edib.
ABŞ və İran iyun ayında nüvə danışıqları aparırdı, lakin 13 iyunda İsrail Tehran üzərinə qəfil hücuma başladı. 12 gün davam edən müharibədə İsrailin hava hücumları nəticəsində 1.060 nəfər həlak olub, İranın cavab olaraq İsrailə endirdiyi dron və raket zərbələri isə azı 28 nəfərin ölümünə səbəb olub.
22 iyunda ABŞ da hücuma qoşularaq İranın əsas nüvə obyektlərindən olan Fordo, Natanz və İsfahanı bombalayıb.
Trampın İran rəhbərliyini danışıqların davam etdiyinə inandıraraq, İsrailin hücumunu gizlətmək üçün nüvə danışıqlarından aldatma vasitəsi kimi istifadə etdiyi bildirilir.
“İsrail və ABŞ son günlərdə İranı nüvə obyektlərinə hücumun yaxın olmadığını düşünməyə inandırmaq üçün çoxşaxəli dezinformasiya kampaniyası həyata keçirib,” – İsrailin “The Times of Israel” nəşri yazıb.
ABŞ-ın yüksək vəzifəli rəsmisi həmin nəşrə bildirib ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp bu aldatma kampaniyasının “fəal iştirakçısı” olub və hərbi əməliyyatdan əvvəlcədən xəbərdar imiş.