{"id":6871,"date":"2022-09-14T12:20:00","date_gmt":"2022-09-14T09:20:00","guid":{"rendered":"https:\/\/qafqaztimes.com\/tr\/?p=6871"},"modified":"2022-09-17T12:22:31","modified_gmt":"2022-09-17T09:22:31","slug":"6871-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/qafqaztimes.com\/tr\/6871-2\/","title":{"rendered":"\u0130ran ile n\u00fckleer anla\u015fma imzalan\u0131rsa neler olacak?"},"content":{"rendered":"\n

“\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde \u0130srail\u2019in \u0130ran\u2019\u0131n anahtar asker ve n\u00fckleer bilim adamlar\u0131n\u0131 suikastlerle \u00f6ld\u00fcrme faaliyetlerinin devam etti\u011fini ve hatta belki de dozunun artaca\u011f\u0131na \u015fahit olabiliriz.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130srailli g\u00fcvenilir bir kaynaktan al\u0131nan bilgilere g\u00f6re \u0130srail\u2019in diplomasi muhabirleri bir Mossad yetkilisi taraf\u0131ndan yeni JCPOA n\u00fckleer anla\u015fmas\u0131 ile alakal\u0131 brifinge davet edildi. S\u00f6z konusu anla\u015fman\u0131n, Obama d\u00f6neminde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 2015 versiyonuna k\u0131yasla \u00e7ok daha kapsay\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131 belirtilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ile uyguland\u0131\u011f\u0131 takdirde yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik getirilen yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n neredeyse hepsinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak Tahran y\u00f6netiminin uranyum zenginle\u015ftime program\u0131n\u0131 sonland\u0131rmas\u0131 beklenen bu anla\u015fma neticesinde \u0130ran\u2019\u0131n petrol \u00fcretimi t\u00fcm h\u0131z\u0131yla devam ederken bu petrol\u00fcn yabanc\u0131 \u015firketlere sat\u0131\u015f\u0131na izin verilmesinin yan\u0131 s\u0131ra di\u011fer ticari anla\u015fma yasaklar\u0131 da y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkacak ve hatta 15 y\u0131ll\u0131k BM silah ambargosu dahi geri \u00e7ekilecek.<\/p>\n\n\n\n

Mossad \u015eefi David Barnea verdi\u011fi brifing s\u0131ras\u0131nda JCPOA aleyhine konu\u015fup bu anla\u015fmay\u0131 bir \u201cyalan\u201d ve \u201cstratejik felaket\u201d olarak nitelendirse de brifingin i\u00e7eri\u011finin de i\u015faret etti\u011fi \u00fczere \u0130srail\u2019in istihbarat kurumu i\u00e7inde farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunmaktad\u0131r.(Richard Silverstein(\u0130srailli gazeteci)\/The New Arab)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Not:Makalede yer alan ifadeler H\u00fcrseda Haber’in yay\u0131n politikalar\u0131n\u0131 yans\u0131tmayabilir)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tabii ki Barnea\u2019n\u0131n Mossad\u2019\u0131n en tepesindeki isim olarak kamuya a\u00e7\u0131k bir ortamda konu\u015furken g\u00fcvenlik hususunda \u015fahin bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm vermeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olabilece\u011fi ancak kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda daha \u015feffaf ve pragmatik davrand\u0131\u011f\u0131 ihtimali de unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6z konusu brifing i\u00e7eri\u011fi ile alakal\u0131 geni\u015f kapsaml\u0131 bir haber Jerusalem Post taraf\u0131ndan yay\u0131mland\u0131 ve bu \u00e7al\u0131\u015fma n\u00fckleer anla\u015fma ile alakal\u0131 d\u00fcnyada bug\u00fcne kadar yay\u0131nlanan en detayl\u0131 gazetecilik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 oldu. Ortal\u0131kta dolanan f\u0131s\u0131lt\u0131lar\u0131n bir\u00e7o\u011fu Axios taraf\u0131ndan da do\u011frulan\u0131rken \u00e7ok say\u0131da haber ajans\u0131 s\u00f6z konusu anla\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczde cuma gibi yak\u0131n bir zamanda halka ilan edilece\u011fini s\u00f6ylemektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ran ile n\u00fckleer anla\u015fman\u0131n detaylar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jerusalem Post\u2019un haberine g\u00f6re anla\u015fma toplamda 165 g\u00fcne yay\u0131lacak d\u00f6rt ayr\u0131 a\u015famadan olu\u015fmaktad\u0131r. \u0130lk g\u00fcn JCPOA \u00fcyesi devletlerin anla\u015fmay\u0131 imzalamas\u0131 ile ba\u015flayacak ancak 2018 y\u0131l\u0131nda tek tarafl\u0131 olarak bir \u00f6nceki anla\u015fmadan \u00e7ekilen ABD, bu yeni anla\u015fman\u0131n t\u00fcm maddeleri uygulamaya girene kadar resmi bir taraf olarak kabul edilmeyecek.<\/p>\n\n\n\n

Anla\u015fman\u0131n kritik bir maddesi gere\u011fince \u0130ran, Washington y\u00f6netiminin belirli yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 kald\u0131rmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bug\u00fcne kadar ge\u00e7mi\u015fteki takaslara dahil etmedi\u011fi iki Amerikal\u0131 esiri teslim edecek.<\/p>\n\n\n\n

Ben ge\u00e7mi\u015fte bu iki esir hakk\u0131nda baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yay\u0131mlad\u0131m. K\u0131saca bahsetmek gerekirse, Siamak Namazi ve babas\u0131 Baquer Namazi, Daily Beast taraf\u0131ndan servis edilen \u2018The Shady Family Behind America\u2019s Iran Lobby (Amerika\u2019n\u0131n \u0130ran Lobisinin Arkas\u0131ndaki Karanl\u0131k Aile)\u2019 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla kasten provakatif bir \u015fekilde yay\u0131mlanan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan neredeyse on y\u0131l \u00f6nce \u0130ranl\u0131 istihbarat ajanlar\u0131 taraf\u0131ndan tutuklanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu esirlere kar\u015f\u0131l\u0131k olarak Ba\u015fkan Biden, Donald Trump taraf\u0131ndan imzalanan ba\u015fkanl\u0131k emirlerini iptal ederek 17 bankaya y\u00f6nelik uygulanan yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 kald\u0131racak ve b\u00f6ylece G\u00fcney Kore h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan dondurulan 7 milyar dolar de\u011ferindeki \u0130ran varl\u0131klar\u0131 serbest kalacak.<\/p>\n\n\n\n

Anla\u015fma kapsam\u0131nda \u0130ran y\u00fczde 60 oran\u0131nda zenginle\u015ftirilmi\u015f uranyum elde etme faaliyetlerine son verecek ve s\u0131n\u0131r olarak y\u00fczde 20\u2019yi ge\u00e7meyecek. Buna ilaveten \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fckleer program\u0131n\u0131n faaliyetlerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu denetlemesine m\u00fcsaade edilmeyen Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Kurumu denetimlerine kald\u0131\u011f\u0131 yerden devam edecek.<\/p>\n\n\n\n

Bu zikredilen h\u00fck\u00fcmlerin yerine getirilmesinden be\u015f g\u00fcn sonra Biden h\u00fck\u00fcmeti JCPOA anla\u015fmas\u0131n\u0131 Amerikan Kongresinin onay\u0131na sunacak. Senatonun bu anla\u015fmay\u0131 oy \u00e7oklu\u011fu ile kabul etmemesi halinde Biden bu karar\u0131 veto edecek. Muhalefetin ba\u015fkanl\u0131k vetosunu iptal edebilmesi i\u00e7in gerekli 2\/3\u2019lik oran yakalanamazsa anla\u015fma yasala\u015fm\u0131\u015f olacak.<\/p>\n\n\n\n

Biden daha sonra anla\u015fman\u0131n mutabakat sa\u011flanan di\u011fer t\u00fcm maddelerini uygulamaya ba\u015flayacak ve ilk olarak Trump\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131k emri ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe ald\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131r\u0131mlardan \u00e7ok daha kapsaml\u0131 ve y\u0131k\u0131c\u0131 etkilere sahip Kongre onayl\u0131 bir dizi yapt\u0131r\u0131m\u0131 iptal edecek.<\/p>\n\n\n\n

Amerikan Kongresindeki \u0130srail yanl\u0131s\u0131 demokrat kesim \u015fimdiden bu anla\u015fmay\u0131 sabote etmek i\u00e7in kollar\u0131 s\u0131vad\u0131. Bu grup ba\u015fkana bir mektup yazarak rahats\u0131z olduklar\u0131 ba\u015fl\u0131klar\u0131 iletti. Bu mektuba imza atan vekillerin isimleri kamuoyu ile payla\u015f\u0131lmad\u0131 ancak say\u0131lar\u0131n\u0131n 40 oldu\u011fu biliniyor. \u0130srail lobisi yani resmi ismiyle AIPAC\u2019in bu grubun \u00fcyelerini desteklemek i\u00e7in milyonlarca dolar harcad\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi s\u0131ra ald\u0131klar\u0131 paran\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vermesi beklenen vekillerde. Bu lobi faaliyetlerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, \u0130srail\u2019i a\u00e7\u0131ktan sert dille ele\u015ftirmeleriyle bilinen Bernie Sanders ve Alexandria Ocasio Cortez gibi \u2018ilerici (progressive)\u2019 cenah\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 frenlemek isteyen milyarder cumhuriyet\u00e7iler taraf\u0131ndan fonland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Anla\u015fman\u0131n imza tarihinden 60 g\u00fcn sonra, taraflar bir araya gelerek anla\u015fman\u0131n yenilendi\u011fini BM ve Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131\u2019na resmen ilan edecek.<\/p>\n\n\n\n

Bu ad\u0131m at\u0131ld\u0131ktan sonra ABD, \u0130ran\u2019\u0131n yapt\u0131r\u0131mlardan ge\u00e7ici s\u00fcreyle muaf tutulmas\u0131na m\u00fcsaade ederek Tahran y\u00f6netiminin d\u00fcnya piyasas\u0131na 50 milyon varil petrol satmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acak ve buna ilaveten havac\u0131l\u0131k ve enerji \u00fcretimi alanlar\u0131ndaki ticaret g\u00f6r\u00fc\u015fmelerini engellemekten vazge\u00e7ecek.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ran ise bu ad\u0131mlara kar\u015f\u0131l\u0131k olarak uranyum zenginle\u015ftirme oran\u0131n\u0131 %5\u2019ten fazla olmayacak \u015fekilde kabul ederek Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131n\u0131n \u00fclkedeki n\u00fckleer tesisleri denetleme g\u00f6revine eksiksiz \u015fekilde devam etmesine izin verecek.<\/p>\n\n\n\n

Anla\u015fman\u0131n ilk imzaland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden 4 ay sonra ise \u0130ran ve ABD yapacaklar\u0131 a\u00e7\u0131klama ile anla\u015fma metninin orijinal h\u00fck\u00fcmlerine eksiksiz riayet edilece\u011fine dair resmi taahh\u00fct verecek.<\/p>\n\n\n\n

Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 resmi taahh\u00fct onay\u0131ndan sonra \u0130ran ayn\u0131 g\u00fcn i\u00e7inde daha \u00f6nce Tahran y\u00f6netiminin 2018 y\u0131l\u0131nda Trump h\u00fck\u00fcmetinin tek tarafl\u0131 olarak n\u00fckleer anla\u015fmadan \u00e7ekilmesinin ard\u0131ndan bir tepki olarak faaliyetleri hakk\u0131nda bilgi vermeyi reddetti\u011fi  \u015f\u00fcpheli n\u00fckleer tesislere y\u00f6nelik Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131\u2019n\u0131n soru\u015fturmaya eksiksiz bir \u015fekilde yol verecek. \u0130ran\u2019\u0131n uluslararas\u0131 makamlara gerekli malumat\u0131 sa\u011flamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan resmi soru\u015fturma kapat\u0131lacak (bu madde g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda \u0130ran taraf\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck taleplerinden birisiydi).<\/p>\n\n\n\n

Bu safhada \u0130ran uranyum zenginle\u015ftirme oran\u0131n\u0131 %4\u2019\u00fcn hemen alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrecek ve 2018 krizi sonras\u0131nda kurulan \u00fclkedeki en ileri teknolojili santrif\u00fcjleri de kapatacak.<\/p>\n\n\n\n

ABD ise buna kar\u015f\u0131l\u0131k olarak t\u00fcm \u201cikinci derece yapt\u0131r\u0131mlar\u0131\u201d y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131racak, \u0130ran Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 hari\u00e7 baz\u0131 \u0130ranl\u0131 gruplar\u0131 ter\u00f6r listesinden \u00e7\u0131kartacak ve k\u00fcresel \u015firketlere \u0130ran ile t\u00fcm alanlarda ticaret yap\u0131lmas\u0131na m\u00fcsaade edildi\u011fine dair bilgi verecek.<\/p>\n\n\n\n

165. yani son g\u00fcnde ABD t\u00fcm yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan ederken \u0130ran ise t\u00fcm n\u00fckleer k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 hayata ge\u00e7irecek. Biden h\u00fck\u00fcmeti yukar\u0131da zikredilen BM silah ambargosunu kald\u0131racak ve \u0130ran ile JCPOA\u2019ya imza atan devletler aras\u0131nda t\u00fcm alanlarda ticaret yap\u0131lmas\u0131na m\u00fcsaade edecek. \u0130ran da buna kar\u015f\u0131l\u0131k olarak \u00fclkedeki t\u00fcm uranyum zenginle\u015ftirme faaliyetlerine son verecek.<\/p>\n\n\n\n

Orijinal JCPOA anla\u015fmas\u0131n\u0131n \u2018g\u00fcn bat\u0131m\u0131\u2019 maddeleri oldu\u011fu gibi ge\u00e7erli say\u0131lacak yani uranyum zenginle\u015ftirilmesi ve santrif\u00fcjler dahil olmak \u00fczere ileri teknolojili \u00fcretim metotlar\u0131 ile alakal\u0131 yasaklar ilerleyen y\u0131llarda kalkacak ve 2030 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde de t\u00fcm anla\u015fma h\u00fck\u00fcms\u00fcz say\u0131lacak.<\/p>\n\n\n\n

Bu nokta biraz endi\u015fe verici oldu\u011fu i\u00e7in b\u00fcy\u00fck ihtimalle cumhuriyet\u00e7i cenah taraf\u0131ndan demokratlara kar\u015f\u0131 kullan\u0131lacak bir silah i\u015flevi g\u00f6recektir. Fakat \u015funu belirtmekte fayda var ki sadece iki y\u0131ll\u0131k bir pazarl\u0131k s\u00fcrecinin ard\u0131ndan JCPOA anla\u015fmas\u0131 yenilenebiliyorsa anla\u015fman\u0131n sona erece\u011fi 2030 y\u0131l\u0131na kadar s\u00fcrenin uzat\u0131lmas\u0131 veya tamamen yeni bir anla\u015fma \u00fczerinde uzla\u015f\u0131lmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

\u0130srail\u2019in s\u00f6n\u00fck tepkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Halihaz\u0131rda \u0130srail\u2019de g\u00f6rev ba\u015f\u0131ndaki merkez-sa\u011fc\u0131 h\u00fck\u00fcmet, selefinin \u0130ran n\u00fckleer anla\u015fmas\u0131 ile alakal\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerinden \u00e7ok daha farkl\u0131 bir yol izlemektedir. Bir taraftan Netenyahu a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde anla\u015fmaya kar\u015f\u0131 taraflar\u0131 ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131p anla\u015fmay\u0131 sabote etmek i\u00e7in elinden geleni yaparken di\u011fer taraftan Ba\u015fbakan Lapid bu anla\u015fman\u0131n imzalanaca\u011f\u0131n\u0131 istemese de sineye \u00e7ekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Hatta Lapid\u2019in gelinen noktada hasar kontrol\u00fc ile me\u015fgul oldu\u011fu ve i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc durumdan en az zararla \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130srail taraf\u0131ndaki bu vaziyet Biden a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok ho\u015f kar\u015f\u0131lanmakta ve anla\u015fman\u0131n eninde sonunda hem Amerikal\u0131lar hem de \u0130srailliler taraf\u0131ndan kabul edilmesi beklentilerinin eline oynamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ancak \u0130srailli yetkililer bug\u00fcne kadar her f\u0131rsatta n\u00fckleer anla\u015fmayla birlikte askeri se\u00e7ene\u011fin de masada kalmaya devam etmesinden yana olduklar\u0131n\u0131 g\u00fcr bir \u015fekilde ifade etti. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 t\u00fcm taraflar\u0131n yap\u0131lan anla\u015fmaya riayet etti\u011fi bir ortamda b\u00f6yle bir se\u00e7ene\u011fe neden ihtiya\u00e7 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor bir sorudur. Bu t\u00fcrde bir talep hi\u00e7 s\u00fcphesiz \u0130srail\u2019in i\u00e7 politikas\u0131na y\u00f6nelik bir hamleden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Lapid, muhalefetteki Likud partisinden daha az \u0130ran kar\u015f\u0131t\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmeyi kabul edemez.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde \u0130srail\u2019in \u0130ran\u2019\u0131n anahtar asker ve n\u00fckleer bilim adamlar\u0131n\u0131 suikastlerle \u00f6ld\u00fcrme faaliyetlerinin devam etti\u011fini ve hatta belki de dozunun artaca\u011f\u0131na \u015fahit olabiliriz. Mossad da benzer \u015fekilde \u0130ran\u2019\u0131n istihbarat kurumlar\u0131na s\u0131zma operasyonlar\u0131 ile dini rejimi zay\u0131flatmak i\u00e7in \u0130ran halk\u0131 aras\u0131nda ayr\u0131l\u0131k ve g\u00fcvensizlik tohumlar\u0131 ekme faaliyetlerine oldu\u011fu gibi devam edecektir.<\/p>\n\n\n\n

KAYNAK: The New Arab<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde \u0130srail\u2019in \u0130ran\u2019\u0131n anahtar asker ve n\u00fckleer bilim adamlar\u0131n\u0131 suikastlerle \u00f6ld\u00fcrme faaliyetlerinin devam etti\u011fini…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6872,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-6871","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qafqaztimes.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6871"}],"collection":[{"href":"https:\/\/qafqaztimes.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/qafqaztimes.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qafqaztimes.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qafqaztimes.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6871"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/qafqaztimes.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6871\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6874,"href":"https:\/\/qafqaztimes.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6871\/revisions\/6874"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qafqaztimes.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6872"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qafqaztimes.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6871"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/qafqaztimes.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6871"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/qafqaztimes.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6871"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}