Əsədin devrilməsindən sonra Türkiyə Suriyada iqtisadi, siyasi və hərbi təsirini genişləndirir
Türkiyə və Suriya uzun illər müharibə səbəbindən kəsilmiş ikitərəfli ticarət əlaqələrini bərpa etmək üçün yeni anlaşma memorandumu imzalayıb. Türkiyənin Nəqliyyat və İnfrastruktur naziri Abdulkadir Uraloğlu bu razılaşmanı 29 iyun tarixində İstanbulda keçirilən Qlobal Nəqliyyat Əlaqəliliyi Forumunda elan edib.
Yeni imzalanmış saziş 2004-cü ildə iki ölkə arasında bağlanmış Beynəlxalq Avtomobil Nəqliyyatı Sazişini yenidən qüvvəyə mindirir və bununla da yük maşınlarının sərhəddə yükü digər maşına köçürmədən birbaşa keçidini təmin edir.
“Sərhəd-keçid məntəqələrində yük köçürülməsi bitəcək və mallar Türkiyə ilə Suriya arasında birbaşa daşınacaq,” – Uraloğlu Anadolu Agentliyinə deyib. Nazir əlavə edib ki, bu addım xərcləri əhəmiyyətli dərəcədə azaldacaq, ticarətin effektivliyini artıracaq və logistikanı sadələşdirəcək.
İkitərəfli ticarət üçün şərait yaratmaqla yanaşı, razılaşma Türkiyədən Suriyadan keçməklə İordaniya, Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ, Qətər və digər Körfəz ölkələrinə tranzit daşımaları da mümkün edəcək. Bu genişlənmiş giriş imkanı Asiyanı Avropaya bağlayan Orta Dəhliz vasitəsilə Türkiyənin Körfəz ölkələri ilə strateji iqtisadi əlaqələrini gücləndirməsinə şərait yaradacaq.
Nəqliyyat əlaqələrindəki irəliləyiş Suriyada əsas siyasi dəyişikliklərdən sonra baş verib. 2024-cü ilin dekabrında Prezident Bəşər Əsədin onilliklərlə davam edən hakimiyyətinin devrilməsindən sonra, 2025-ci ilin yanvarında keçmiş İŞİD komandiri Əhməd əl-Şaraa rəhbərliyində keçid hökuməti hakimiyyətə gəlib.
Lider dəyişikliyi regionda və beynəlxalq aləmdə yeni tərəfdaşlıqlar üçün qapılar açıb, xüsusən son illərdə Suriyada təsirini artıran Türkiyə ilə əlaqələr yenidən qurulub.
Ankaranın Suriyadakı mövcudluğu Əsədin devrilməsindən əvvəl də xeyli artmışdı. Türkiyə əsasında fəaliyyət göstərən Jusoor Araşdırmalar Mərkəzinin məlumatına görə, Türkiyə ordusu əsasən Hələb bölgəsində olmaqla Suriyada 126 obyekt qurub; bunlara 12 baza və 114 məntəqə daxildir. Türkiyə həmçinin Suriyanın yeni hökuməti ilə uzunmüddətli hərbi və iqtisadi razılaşmalar imzalayıb.
Türkiyənin təsiri Suriyanın müdafiə qurumlarına da dərinləşib. Türkiyənin dəstəklədiyi Suriya Milli Ordusunun (SMO) bir neçə lideri hazırda yeni Müdafiə Nazirliyində yüksək vəzifələr tutur. Onlardan biri, SMO-nun Sultan Süleyman Şah Diviziyasının keçmiş komandiri, Əbu Amşa ləqəbli Məhəmməd əl-Cassimdir. O, briqada generalı təyin olunaraq Hamanın 25-ci Diviziyasına komandanlıq edir. Onun təyinatı 2025-ci ilin martında Suriyanın sahilyanı bölgəsində 1,600-dən çox ələvi mülki şəxsin qətli ilə nəticələnən mübahisəli diviziya əməliyyatından sonra baş verib.