Türkiyənin Tripoli ilə imzaladığı son hərbi saziş, Ankaranın NATO ilə uyğunlaşdırılmış regional strategiyası çərçivəsində Mərkəzi və Cənubi Asiyada atdığı oxşar addımları izləyir
11 iyulda Liviya və Türkiyə hərbi əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün bir razılaşma imzalayıblar. Bu, 2011-ci ildə NATO-nun dəstəklədiyi əməliyyat nəticəsində Liviya lideri Müəmmar Qəzzafinin devrilməsindən sonra ölkədəki güc balansını müəyyənləşdirən tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsinə xidmət edir.
Liviyanın Milli Həmrəylik Hökumətinin (GNU) yaydığı məlumata görə, Müdafiə Nazirliyinin müavini Abdussalam əl-Zubi Ankaraya səfəri zamanı Türkiyənin milli müdafiə naziri Yaşar Gülərlə görüşərək sazişi yekunlaşdırıb. Razılaşma “Liviya ordusunda hazırlığın və peşəkar səriştənin artırılması məqsədilə qabaqcıl hərbi təlim, təcrübə mübadiləsi, texniki və logistik dəstək sahələrində əməkdaşlığı” əhatə edir. Yüksək səviyyəli bir türk rəsmisi də sənədin imzalandığını təsdiqləyib.
Bu, Ankara ilə Tripoli arasında ardıcıl olaraq imzalanan hərbi anlaşmalardan ən sonuncusudur. 2019-cu ildə Türkiyə, BMT tərəfindən tanınan keçmiş Liviya Milli Razılıq Hökuməti (GNA) ilə təlim, kəşfiyyat, texniki qulluq, logistika, terrorla mübarizə və sərhəd nəzarətini əhatə edən geniş müdafiə memorandumu imzalamışdı.
Həmin il iki hökumət, Şərqi Aralıq dənizində xüsusi iqtisadi zonaları yenidən müəyyənləşdirən dəniz razılaşması da imzalayıb. Tripoli tərəfindən təsdiqlənsə də, Liviya şərqindəki qüvvələr bu razılaşmanı rədd edib və Yunanıstan, Misir, Kipr və Aİ tərəfindən sərt tənqid olunub.
Türkiyə bu müddətdə qərbi Liviyada möhkəmlənərək GNU-ya rəqib fraksiyalara qarşı dəstək verib. Türkiyənin hərbi dəstəyi 2019–2020-ci illərdə Xəlifə Həftərin Tripoliyə hücumunun qarşısının alınmasında həlledici olub. Eyni zamanda, Al-Monitor yazır ki, Ankara ehtiyatlı şəkildə Həftərlə münasibətləri yaxşılaşdırıb və o, indi dəniz razılaşmasına münasibətini yenidən nəzərdən keçirməyə meylli görünür.
The Cradle nəşrində yayımlanan analizə görə, Türkiyə regionda NATO-ya uyğun geosiyasi yanaşmanı ideoloji və iqtisadi alətlərlə birləşdirən strategiya izləyir, yumşaq güc və vasitəçi şəbəkələr vasitəsilə nüfuzunu dərinləşdirir. Liviya ilə yeni saziş bu ümumi strategiyanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir və Ankaranın ikitərəfli tərəfdaşlıqlar vasitəsilə hərbi və siyasi mövqelərini gücləndirməyə davam etdiyini göstərir.
Digər bir analitik qiymətləndirməyə görə, Türkiyənin Mərkəzi Asiya, Banqladeş və Cənubi Qafqazdakı təşəbbüsləri də Liviya modelini təkrarlayır: hərbi razılaşmalar, uzunmüddətli siyasi və enerji ambisiyaları ilə müşayiət olunur.
Tripoliydə isə GNU-nun nəzarəti zəifləyib; may ayında Abdul Ğani əl-Kiklilinin öldürülməsindən sonra Rada qüvvəsi ilə 444-cü Briqada arasında toqquşmalar baş verib.
BMT xəbərdarlıq edib ki, Liviya “bir daha zorakılıq həddinə yaxınlaşır” və son vaxtlar yerləşdirilən qüvvələrin geri çəkilməsinə çağırıb.