Sızdırılmış sənədlər Tony Blair İnstitutunun (TBI) fələstinlilərin Qəzzadan çıxarılması və ərazinin yenidən qurulması üçün investorların cəlb edilməsi planında iştirakını üzə çıxarıb.
Financial Timesın (FT) məlumatına görə, TBI əməkdaşları müharibədən sonrakı dövrdə Qəzzanı mənfəət yönümlü ticarət zonasına çevirməyə yönəlmiş daşınmaz əmlak layihəsində iştirak ediblər.
Layihə çərçivəsində süni adalar, blokçeyn əsaslı daşınmaz əmlak sistemi və “Trump Rivierası” adı ilə tanıdılan sahil zonası nəzərdə tutulurdu.
“Böyük Etibar” (The Great Trust) adlı bu plan İsrailli iş adamları tərəfindən hazırlanıb və Boston Consulting Group (BCG) tərəfindən inkişaf etdirilmiş maliyyə modellərindən istifadə olunub. Layihə ABŞ-ın o zamankı prezidenti Donald Trampın administrasiyası ilə bölüşülüb və “yarım milyon fələstinliyə bölgəni tərk etməsi üçün ödəniş təklif etməklə, eyni zamanda Qəzzanı inkişaf etdirmək üçün özəl investorları cəlb etmək” ideyası irəli sürülüb – bu, iqtisadi yardım adı altında təqdim olunan etnik təmizləmə təşviqi idi.
FT TBI-nin iki əməkdaşının bu layihə ilə bağlı keçirilən zənglərdə və mesaj yazışmalarında iştirak etdiyini təsdiqləyib.
TBI-yə məxsus “Qəzza İqtisadi Kontur Planı” adlı daxili sənəd layihənin iştirakçıları ilə paylaşılmış və sənəddə süni adalar, Hindistan–Qərbi Asiya–Avropa dəhlizinə çıxışı olan dərin su limanı, blokçeyn əsaslı ticarət infrastrukturu və aşağı vergili xüsusi iqtisadi zonalar təklif olunurdu.
Sənəddə müharibə “Qəzzanı sıfırdan, təhlükəsiz, müasir və firavan bir cəmiyyət kimi yenidən qurmaq üçün əsrdə bir dəfə rast gəlinən fürsət” kimi təsvir olunurdu.
Sənəd İsrail planının bəzi hissələrini əks etdirirdi, lakin FT qeyd edib ki, bu sənəddə fələstinlilərin köçürülməsi məsələsinə toxunulmurdu – halbuki bu ideya Donald Tramp tərəfindən bu ilin əvvəlində açıq şəkildə dəstəklənmişdi.
TBI əvvəlcə FT-yə bildirib ki, onların layihə ilə “heç bir əlaqəsi yoxdur” və bu xəbər “tamamilə yanlışdır.” Lakin zəng və yazışmalarda iştirak sübut olunduqdan, eləcə də daxili sənəd təqdim edildikdən sonra institutun sözçüsü açıqlama verərək deyib: “Heç vaxt deməmişik ki, TBI bu qrupun nədən danışdığını bilmirdi və ya bu danışıqlarda iştirak etməyib.”
Sözçü əlavə edib: “Bizi bu qrupla birlikdə Qəzza planı üzərində işləyən kimi təqdim etmək düzgün olmaz.”
“Böyük Etibar” layihəsi Qəzzadakı bütün ictimai torpaqları bir fonda yerləşdirməyi və bu aktivləri blokçeyn tokenləri vasitəsilə satmağı təklif edirdi. Özəl torpaq sahiblərinə isə əmlaklarını daimi yaşayış sahəsinə dəyişmək imkanı verilirdi.
Plana əsasən, Qəzza əhalisinin 25 faizi çıxarılmalı idi ki, bu da yenidənqurma xərclərini azaldırdı. Layihəyə aid bir təqdimat slaydında qeyd olunurdu: “Hər bir köçürülən fələstinliyə görə 23,000 dollar qənaət.” Bu yanaşma müharibə cinayətlərini maliyyə səmərəliliyi kimi təqdim edirdi.
Slaydlar Tesla, Ikea və Amazon Web Services-in loqolarını daşıyırdı – FT yazır ki, bu, körfəz kapitalını və ABŞ texnoloji şirkətlərini cəlb etmək üçün “riyakarlıqla edilən cəhd” idi, baxmayaraq ki, adıçəkilən şirkətlər bu planla əlaqədar olduqlarından xəbərsiz idilər.
FT TBI-nin bu İsrail layihəsində iştirakını ortaya çıxarıb – plan Qəzzanı boşaltmaq, torpağını blokçeyn vasitəsilə satmaq və fələstinlilərin yerinə kurortlar və investorlar yerləşdirmək üzərində qurulmuşdu. BCG isə layihəyə görə məsul şəxsləri işdən azad etdiyini və bu təşəbbüsdən imtina etdiyini bildirib.
Layihəyə yaxın bir mənbə FT-yə bildirib ki, bu, “Prezident Trampın irəli sürdüyü ideyaların iqtisadi tədqiqi” idi – Tramp fevralda Qəzzanın boşaldılıb “Yaxın Şərqin Rivierası”na çevrilməsini təklif etmişdi. Başqa bir mənbə isə israr edib ki, bu təşəbbüs “Qəzza üçün daha yaxşı gələcək qurmağa” yönəlmişdi.