Tehran BMT-nin nüvə nəzarət orqanını İranın məxfi nüvə məlumatlarını İsrailə ötürməkdə ittiham edir
İran prezidenti Məsud Pezeşkian 10 iyul tarixində bildirib ki, Əgər Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik (MAQATE) Tehranla yenidən əməkdaşlıq etmək istəyirsə, “ikili standartlara” son qoymalıdır və qurumun “peşəkar olmayan davranışını” tənqid edib.
“İranın agentliklə əməkdaşlığının davamı, onun nüvə məsələsindəki ikili standartlarını düzəltməsindən asılıdır,” – deyə Pezeşkian Avropa Şurasının prezidenti Antoniu Koştaya telefon zəngində söyləyib.
Tasnim xəbər agentliyinin məlumatına görə, Pezeşkian və Koşta həmçinin “beynəlxalq hadisələri, o cümlədən İrana qarşı baş verən 12 günlük təcavüzü və Tehran-Avropa İttifaqı münasibətlərinin perspektivlərini” müzakirə ediblər.
Pezeşkian, “ölkənin sülhə, regional sabitliyə və yeni siyasi mərhələdə konstruktiv qlobal dialoqa sadiqliyini” vurğulayıb.
Koştanın Tehranla MAQATE arasında əməkdaşlığın dayandırılması ilə bağlı narahatlığına cavab olaraq, Pezeşkian öz ölkəsinin dialoq, diplomatiya və beynəlxalq hüquqa sadiq olduğunu bir daha təsdiqləyib və MAQATE ilə əməkdaşlığın dayandırılması qərarını qurumun “peşəkar olmayan davranışına” cavab kimi səciyyələndirib.
O, BMT-nin nüvə nəzarət qurumunu “qərəzsizliyini qoruya bilmədiyinə, İranın nüvə obyektlərinə edilən hücumlar qarşısında susduğuna və beynəlxalq hüquqa məhəl qoymadığına” görə qınayıb və bunun qurumun “etibarlığını sarsıtdığını” deyib.
“MAQATE kimi beynəlxalq qurumlara üzvlük balanslı faydalar verməlidir; əks halda belə üzvlüklər öz dəyərini itirir,” – deyə prezident əlavə edib.
Pezeşkian zəng zamanı diplomatiyanın təşviqinə görə Koştaya təşəkkürünü bildirib.
Bununla belə, o xəbərdarlıq edib ki, “İrana qarşı hər hansı təkrar təcavüz daha qətiyyətli və peşmanedici cavabla qarşılanacaq”. Bu, İranın 12 günlük dövrdə İsrailə qarşı həyata keçirdiyi raket və pilotsuz təyyarə hücumlarına istinaddır. Hücumlar İsrailin İran İslam Respublikasına qarşı başladığı müharibədən sonra baş tutmuşdu.
İran prezidenti 25 iyun tarixində – İsrailin İrana qarşı müharibəsinin bitməsindən bir gün sonra keçirilən parlament səsverməsinin ardınca iyulun əvvəlində MAQATE ilə əməkdaşlığın rəsmi şəkildə dayandırılmasını əmr edib.
Bundan iki gün sonra MAQATE öz nəzarət qrupunu İrandan çıxararaq ölkədəki monitorinq fəaliyyətini tamamilə dayandırıb.
İsrailin ABŞ dəstəkli İrana qarşı kampaniyası, MAQATE-nin İranı Nüvə Silahlarının Yayılmaması Müqaviləsi (NPT) üzrə öhdəliklərinə əməl etməməkdə ittiham edən qətnaməni qəbul etməsindən bir gün sonra – 13 iyun tarixində başlayıb. Bu qətnamə agentliyin mayın sonunda yayımladığı hesabat əsasında hazırlanmışdı. Hesabatda bildirilirdi ki, İran onilliklər əvvəl bəzi məkanlarda BMT-yə bəyan edilməmiş nüvə materialları ilə gizli fəaliyyətlər həyata keçirib.
İranın Xarici İşlər Nazirliyi ötən ay bildirib ki, məhz bu MAQATE hesabatı 13 iyun tarixində İsrailin İrana qarşı müharibəsinin başlanmasına zəmin yaradıb. Tehran həmçinin müharibə zamanı ABŞ və İsrailin İran nüvə obyektlərinə endirdiyi zərbələrə MAQATE-nin yetərli reaksiya vermədiyini də sərt şəkildə tənqid edib.
MAQATE rəhbəri Rafael Qrossi son vaxtlar hücuma məruz qalan nüvə obyektlərini ziyarət etmək istədiyini bildirmişdi. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi bu tələbi “zərərli niyyət daşıya bilər” kimi qiymətləndirmişdi.
İranın Atom Enerjisi Təşkilatı (AEOI) son açıqlamalarda Tehranın Qrossiyə qarşı hüquqi tədbirlər görə biləcəyinə işarə edib.
Tehran MAQATE-ni yoxlamalar zamanı əldə etdiyi məxfi məlumatları İsrailə ötürməkdə ittiham edir.
12 günlük müharibədən bir qədər əvvəl İranın Kəşfiyyat Nazirliyi bildirib ki, onların əldə etdiyi sənədlər İsrailin nüvə proqramına dair həssas məlumatları əhatə edir və bu sənədlər agentliyin Tehrana qarşı Tel-Əvivlə əməkdaşlıq etdiyini sübut edir.