Trampın hücumları sentrifuqaları sıradan çıxarmış olsa da, bəzi zənginləşdirilmiş uran qabları İran mühəndisləri üçün hələ də əlçatan ola bilər
İranın nüvə silahı istehsalında istifadə edə biləcəyi zənginləşdirilmiş uranın bir hissəsi ötən ay ABŞ-ın İran əleyhinə bombardman kampaniyasından sağ çıxmış ola bilər, — The New York Times cümə axşamı günü adını açıqlamayan yüksək rütbəli israilli rəsmiyə istinadən yazıb.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp və onun administrasiyası bəyan ediblər ki, hücumlar zamanı bütün üç nüvə obyektinə “tamamilə zərbə endirilib” və bu obyektlər 30,000 funtluq, xüsusi sığınacaq deşici bombalarla “yer üzündən silinib”.
“Biz onların proqramını ən azı bir-iki il geriyə atdıq. Müdafiə Nazirliyində aparılan kəşfiyyat qiymətləndirmələri də bunu təsdiqləyir,” – deyə Pentaqon sözçüsü Şon Parnell ötən həftə jurnalistlərə bildirib. Amma o, bu nəticəni əsaslandıracaq heç bir sübut təqdim etməyib.
Parnell əlavə edib ki, həmin qiymətləndirməyə görə rəsmi təxmin “çox güman ki, iki ilə daha yaxındır”.
İsrailin qiymətləndirməsinə əsasən, 18,000 ədəd işlək sentrifuqanın əksəriyyəti həqiqətən məhv edilib. Lakin 60 faiz səviyyəsində zənginləşdirilmiş uranın hamısı deyil. O hissə ki, xüsusi metal qablar içində saxlanılırdı – onların bir qismi hələ də iranlı alimlər üçün əlçatan ola bilər.
Amma həmin obyektə bu şəkildə çıxış cəhdi edilərsə, İsrail bunu dərhal aşkarlayacaq və İran yenidən hücuma məruz qalacaq – bunu adı açıqlanmayan israilli rəsmi Times qəzetinə bildirib.
Həmin rəsmi bildirib ki, İsrailin əlində İranın nüvə bombası hazırlamaq üçün sürətlə hərəkətə keçdiyini göstərən sübutlar var və bu, 10 ay əvvəl Hizbullah lideri Həsən Nəsrullahın İsrail tərəfindən öldürülməsindən sonra baş verib. Nəsrullah bölgədə İranın əsas müttəfiqlərindən biri sayılırdı.
O, əlavə edib ki, bu sübutlar ABŞ-la paylaşılıb və İsrail də öz növbəsində İrana qarşı hücum dalğasına başlama planlarını sürətləndirib.
Lakin BMT-nin nüvə nəzarət agentliyi olan Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (MAQATE) baş direktoru Rafael Qrossi bildirir ki, İran hücumlar baş verməmişdən öncə öz nüvə ehtiyatlarının əhəmiyyətli bir hissəsini başqa yerə köçürmüşdü.
Amma israilli rəsmi Times qəzetinə deyib ki, bu mümkün deyildi – çünki logistika baxımından “çox çətin olardı”.
“12 günlük müharibə”
İsrail 13 iyun tarixində İrana hücuma başladı və ardıcıl olaraq ölkənin hərbi və nüvə obyektlərini hədəfə aldı, həmçinin yüksək rütbəli təhlükəsizlik, kəşfiyyat və hərbi komandirləri, eləcə də alimləri qəsdən öldürdü.
Cavab olaraq, İran Hayfa, Təl-Əviv və digər əsas İsrail şəhərlərinə raket zərbələri endirdi və bir neçə həssas əraziyə dəqiq atəş açdı.
İsrailin hərbi senzurası siyasətə uyğun olaraq yerli və beynəlxalq media qurumlarına konkret hədəf yerlərinin açıqlanmasını qadağan edib.
İsrailin hücumuna başlandıqdan təxminən bir həftə sonra, ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın üç nüvə obyektinə zərbələr endirdi – bu, ABŞ prezidentləri arasında ilk belə addım idi.
Trampın hücumlarından cəmi 48 saat sonra İran ABŞ-ın Qətərdə yerləşən əl-Udeyd hərbi bazasına qarşı quruluşlu cavab hücumu çərçivəsində bir neçə raket atdı. Tramp isə bu zərbələri “çox zəif cavab” adlandırdı və İsrail ilə İran arasında sülh danışıqlarını yenidən başlatmağa çalışacağını bildirdi.
Truth Social platformasında paylaşdığı bir yazıda Tramp İranın “raket zərbələri ilə bağlı öncədən xəbərdarlıq etdiyinə görə” təşəkkürünü bildirib və bu hücumda heç bir amerikalının öldürülmədiyini və ya yaralanmadığını deyib.
Onun açıqlamaları İranın cavabının Vaşinqtonla Tehran arasında gərginliyi azaltmaq məqsədilə diqqətlə razılaşdırıldığını göstərirdi. “Ən önəmlisi, görünür, artıq içlərini boşaltdılar və ümid edirəm ki, artıq daha çox NİFRƏT olmayacaq,” – deyə Tramp yazıb.
“Bəlkə də, İran indi bölgədə Sülh və Həmrəyliyə doğru hərəkət edə bilər və mən İsraili də eyni yolu izləməyə ürəkdən təşviq edəcəyəm.”
Bu həftə Tramp jurnalistlərə təsdiqləyib ki, ABŞ–İran arasında nüvə diplomatiyası yenidən gündəmdədir və danışıqlar artıq “planlaşdırılıb.”
İsrailin ilkin hücumu iki tərəf arasında keçirilən beş raundlu danışıqları pozmuşdu.