Xarici işlər naziri Abbas Əraqçi bildirir ki, Tehran BMT-nin nüvə agentliyi ilə əməkdaşlığı davam etdirəcək, lakin “yeni formada”
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi 13 iyul tarixində Avropa dövlətlərini xəbərdar edib ki, BMT-nin “snapback mexanizmini” işə salaraq sanksiyaları bərpa etməyə yönəlik istənilən addım Avropanın İranın nüvə məsələsindəki diplomatik roluna ciddi zərər vuracaq.
Tehranda xarici nümayəndələr və beynəlxalq missiya rəhbərləri qarşısında çıxış edən Əraqçi Britaniya, Fransa və Almaniyadan ibarət Avropa üçlüyünü Tehrana qarşı bu mexanizmin təsir gücünə malik olduğunu düşünməkdə “ağır səhv” etməkdə ittiham edib.
“Əgər Avropa ölkələri snapback mexanizmini tətbiq etməyə yönələrsə, İranın nüvə məsələsinin həlli daha mürəkkəb və daha çətin olacaq,” – deyə o bildirib və əlavə edib ki, bu addım diplomatik kanalları zəiflədəcək və gərginliyi artıracaq.
Snapback sanksiyaları İran əleyhinə əvvəlki altı BMT Təhlükəsizlik Şurası qətnaməsini bərpa edəcək, bunlara tam silah embarqosu, ixrac qadağaları, aktivlərin dondurulması və İran subyektlərinə qarşı səyahət məhdudiyyətləri daxildir.
İran artıq ABŞ-ın geniş sanksiyaları altındadır, lakin Əraqçi əlavə iqtisadi təsirləri kiçildərək qeyd edib ki, Tehran valyuta böhranları və neft sanksiyaları daxil olmaqla, bir neçə zərbəyə tab gətirib.
Gərginliyə baxmayaraq, Əraqçi bildirib ki, İran Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) ilə əməkdaşlığı dayandırmayıb. Lakin ABŞ və İsrailin İran nüvə obyektlərinə son hücumlarından sonra, Parlament avtomatik MAQATE girişini dayandıran qanun qəbul edib. İran rəhbərliyi MAQATE rəhbərliyinin Qərb dövlətlərinin təsiri altına düşdüyünü və əsassız ABŞ-İsrail hücumunu əsaslandırmaq məqsədilə qərəzli hesabat yaydığını bildirib.
Əraqçi deyib ki, gələcək əməkdaşlıq “yeni formada” davam edəcək və hər bir hal üzrə İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən nəzərdən keçiriləcək. O vurğulayıb ki, obyektlərə baxışlar artıq həm təhlükəsizlik, həm də müdafiə baxımından risk daşıyır, bu kontekstdə partlamamış sursatlar və radioaktiv çirklənmə ehtimalını qeyd edib.
Əraqçi İranın Qeyri-Yayılma Müqaviləsi (NPT) çərçivəsindəki mövqeyini və MAQATE ilə texniki əməkdaşlığını bir daha təsdiqləyib, lakin istənilən əməkdaşlığın İranın suverenliyinə və nüvə obyektlərinin və işçilərinin təhlükəsizliyinə hörmətlə yanaşmalı olduğunu vurğulayıb.
O bildirib ki, yoxlamalar artıq fərdi şəkildə qiymətləndiriləcək və yalnız İranın təhlükəsizlik prioritetlərinə uyğun olduqda təsdiqlənəcək.
Nazir İranın uranı zənginləşdirmə hüququnun NPT-nin 4-cü maddəsinə əsasən danışıla bilməz prinsip olduğunu bir daha vurğulayıb. O xəbərdarlıq edib ki, İran zənginləşdirmə hüququnu istisna edən istənilən nüvə razılaşmasını rədd edəcək; bu hüququ isə “elmi nailiyyət” kimi dəyərləndirib və qorunmalı olduğunu qeyd edib. Danışıqların isə yalnız nüvə məsələləri ilə məhdudlaşacağını və İranın raket proqramı kimi müdafiə məsələlərinin əhatə olunmayacağını bildirib.
Rusiya prezidenti Vladimir Putinin İranın zənginləşdirmə proqramına qadağa qoyulmasını dəstəklədiyi barədə xəbərlərə cavab olaraq, Əraqçi bu iddiaları rədd edib və İran mediası Moskvanın belə bir mesaj göndərmədiyini bildirən məlumatlı mənbələrə istinad edib.
Yenidən danışıqlara açıq olduqlarını qeyd edən Əraqçi bildirib ki, İran təminatlar olmadan danışıqlara tələsmir. “Yeganə yol diplomatiyadır,” – deyə o yekunlaşdırıb, – “lakin bu, dürüst və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan diplomatiya olmalıdır – İranı cilovlamaq üçün taktik bəhanə yox.”