Mövcud təklif Stiv Vitkoff planına əsaslanır, bu plan əsirlərin dəyişdirilməsindən sonra İsrailin müharibəni davam etdirməsinə imkan verir
2 iyulda HƏMAS rəsmisi bildirib ki, müqavimət hərəkatı təxminən iki ildir davam edən müharibənin başa çatması ilə nəticələnəcək istənilən razılaşmaya açıqdır. Bu açıqlama ABŞ prezidenti Donald Trampın İsrailin 60 günlük atəşkəsə razılaşdığını bildirməsindən bir neçə saat sonra verilib.
HƏMAS lideri Tahir əl-Nunu deyib ki, müqavimət hərəkatı “razılaşmaya çatmaq üçün hazır və ciddidir” və “müharibənin tamamilə sona çatmasına aydın şəkildə gətirib çıxaracaq istənilən təşəbbüsü qəbul etməyə hazırdır”.
Çərşənbə günü HƏMAS nümayəndə heyətinin Qahirədə Qətər və Misir vasitəçiləri ilə ABŞ-ın təklif etdiyi razılaşmanı müzakirə edəcəyi gözlənilir.
Bu vaxt İsrail müxalifət lideri Yair Lapid, İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun razılaşmanı yekunlaşdırması üçün ona siyasi “təhlükəsizlik şəbəkəsi” təqdim etmək təklifini yeniləyib: “Əsir razılaşması üçün məndən 23 səs təhlükəsizlik şəbəkəsi olaraq sənin ixtiyarındadır. İndi hamını evə gətirməliyik,” – deyə Lapid bildirib.
Lapidin bu sözləri ifrat sağçı nazirlər İtamar Ben Qvir və Bezalel Smotriçin razılaşmanın qarşısını almaq üçün birlikdə işləyə biləcəyi ilə bağlı xəbərlərə cavab olaraq səslənib.
İvrit mediasının məlumatına görə, Ben Qvir Smotriçlə əlaqə saxlayaraq atəşkəs razılaşmasına qarşı hökumət daxilində birlikdə blok yaratmağı təklif edib.
Smotriç isə bu xəbərləri təkzib edərək bildirib ki, Ben Qvir hələ təyin olunmamış bir görüş barədə mediaya məlumat verib.
Hər iki nazir dəfələrlə atəşkəs razılaşmasının qarşısını alıb. Yanvardakı müvəqqəti atəşkəsdən sonra Ben Qvir və onun “Otzma Yehudit” partiyası koalisiyadan çıxmış, lakin martda müharibə yenidən başlayanda koalisiyaya qayıtmışdı.
Ben Qvir və Smotriç müharibə dayandırılarsa, hökuməti çökdürəcəkləri ilə hədələyiblər.
Tramp 2 iyul, günün əvvəl saatlarında deyib: “Mənim nümayəndələrim bu gün Qəzza ilə bağlı israillilərlə uzun və məhsuldar görüş keçirdi. İsrail 60 günlük ATƏŞKƏSİ yekunlaşdırmaq üçün zəruri şərtlərlə razılaşıb; bu müddətdə biz bütün tərəflərlə müharibəyə son qoymaq üçün işləyəcəyik.”
“Qətərlilər və misirlilər, sülhü təmin etmək üçün çox çalışmış bu tərəflər, son təklifi təqdim edəcəklər. Orta Şərqin xeyrinə olaraq ümid edirəm ki, HƏMAS bu razılaşmanı qəbul edəcək, çünki bu razılaşma daha yaxşı olmayacaq – SADƏCƏ DAHA PİS OLACAQ. Bu məsələyə diqqət ayırdığınız üçün təşəkkür edirəm!”
Netanyahu 1 iyulda gələn həftə Vaşinqtona səfər edəcəyini və orada Tramp və digər rəsmilərlə görüşəcəyini təsdiqləyib. Onun təsdiqi, strateji məsələlər üzrə nazir Ron Dermerin ABŞ-a səfəri ilə üst-üstə düşüb; Vaşinqtonda Dermerin müharibəyə son qoymağa təzyiqə məruz qaldığı bildirilir.
İvrit mediasının məlumatına görə, masadakı yeganə təklif Stiv Vitkoff planına əsaslanır; bu plan əsirlərin dəyişdirilməsindən sonra İsrailə müharibəni bərpa etməyə imkan verir.
Netanyahu dəfələrlə müharibəni HƏMAS tam məğlub edilmədən və onun liderləri Qəzza zolağından çıxarılmadan dayandırmaqdan imtina edib.
Müqavimət hərəkatı isə müharibənin daimi sona çatdırılması və İsrail qüvvələrinin Qəzzadan tam çəkilməsi tələbində israr edir – bu iki əsas məsələ indiyə qədər razılaşmanın baş tutmamasının başlıca səbəbləridir.
İsrailli jurnalist Noam Amir bildirib: “İsrailin mövqeyində hələlik yeni heç nə yoxdur. İsrail təkmilləşdirilmiş Vitkoff planını qəbul edib, lakin müharibənin sona çatmasını və ya HƏMAS-ın Qəzzada qalmasına imkan verən hər hansı razılaşmanı qəti şəkildə rədd edir.”
İvrit dilli Channel 12 xəbər portalı yazıb: “Bu razılaşmanın baş tutub-tutmayacağını müəyyən edən ən vacib sual budur: Tramp HƏMAS-ı indiki atəşkəsin müharibənin tam bitməsi ilə nəticələnəcəyinə inandıra biləcəkmi? Bu, HƏMAS-ın qəbul və ya rədd qərarını müəyyən edəcək.”