Lammy bildirib ki, “tanıma hərəkatı” sadəcə “daha çox ilhaqa” səbəb olub – Makron isə Britaniyaya Fələstin dövlətini tanımağı tövsiyə edib
Britaniyanın xarici işlər naziri David Lammy çərşənbə axşamı parlamentdə təəccüblü bir açıqlama verib.
Xarici siyasəti yoxlayan Xarici İşlər üzrə Seçki Komitəsi qarşısında çıxış edən Lammy bildirib ki, Fələstin dövlətçiliyinin tanınması uğrundakı hərəkatın nəticəsi olaraq İsrail işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində torpaq ilhaq edib.
O, bunu Fələstin dövlətini birtərəfli şəkildə tanımağa niyə qarşı olduğunu izah edən səbəblərdən biri kimi göstərib.
“Tanıma hərəkatına baxmayaraq, əslində gördüyümüz budur ki, Qərb Sahilində daha çox ilhaq baş verib,” – deyə Lammy komitəyə bildirib. “Bu, bizi danışıqlara daha yaxınlaşdırmayıb.
Əksinə, bu, daha çox ilhaqa səbəb olub.”
Son vaxtlar İsrail hökuməti, may ayında birtərəfli şəkildə Fələstin dövlətini tanımağa hazırlaşdığı güman edilən Britaniya və Fransanı, Qərb Sahilində atacağı addımlarla təhdid edib.
“Bu, daha çox ilhaqa səbəb olub”
– Britaniyanın xarici işlər naziri David Lammy
May ayının sonunda, İsrailin strateji məsələlər üzrə naziri Ron Dermer, bu iki ölkəni – İsrailin tarixi müttəfiqlərini – Fələstin dövlətini tanıyacaqları təqdirdə, İsrailin Qərb Sahilinin bəzi hissələrini ilhaq edəcəyi ilə bağlı xəbərdar edib.
Fevral ayında İsrailin Qəzza üzrə atəşkəs danışıqları heyətinin rəhbəri təyin olunan Dermerin, bu təhdidi Fransa xarici işlər naziri Jan-Noel Barro ilə söhbətində səsləndirdiyi bildirilir.
Haaretz, adını açıqlamayan bir diplomata istinadla bazar ertəsi yazıb ki, Dermer İsrailin Qərb Sahilində qeyri-qanuni yaşayış məntəqələrini leqallaşdıra, həmçinin C zonasında bəzi əraziləri ilhaq edə biləcəyini deyib.
İsrailin xarici işlər naziri Gideon Saar da, iddialara görə, Britaniya və Fransa xarici işlər nazirlərini xəbərdar edərək, bu ölkələrin belə bir addım atacağı təqdirdə, İsrailin birtərəfli addımlar ata biləcəyini bildirib.
Britaniyanın xarici işlər nazirinin son açıqlamaları göstərir ki, İsrailin təhdidləri cavabsız qalmayıb.
Makron tanınmaya çağırır
Çərşənbə axşamı günorta saatlarında David Lammy Britaniyanın Fələstin dövlətini nə vaxt tanıya biləcəyinə dair vaxt göstərməkdən imtina etdi və bu tanımanın “sülh prosesi”nin bir hissəsi kimi deyil, birtərəfli şəkildə həyata keçirilməsi ideyasını tənqid etdi.
“Deyirəm ki, Birləşmiş Krallıq üçün – xüsusilə də tarixə baxanda,” Lammy komitəyə bildirdi, “İsrail dövlətinin qurulması zamanı bir araya gətirilmiş iki icma ilə olan münasibətlərimiz fonunda – bu prosesin bir hissəsi olmasını üstün tutaram.”
O əlavə etdi ki, “Fransa və Səudiyyəli həmkarlarımızla birlikdə tanıma məsələsini müzakirə edirik, amma mənim göstərdiyim mövqe və daxili hissim odur ki, yerindəki vəziyyəti dəyişəcək real addımlar atılmalıdır.”
Lakin Lammy-nin Fransa tərəfdaşları onunla eyni mövqedə görünmür.
Onun komitə qarşısında çıxış etməsindən cəmi bir neçə saat sonra Fransa prezidenti Emmanuel Makron Britaniya parlamentində çıxış edərək, baş nazir Keir Starmer-ə Fələstin dövlətini tanımağa çağırdı.
Makron dedi: “Bu gün, birlikdə Fələstin dövlətini tanımaq və bu siyasi impulsu başlatmaq sülhə aparan yeganə yoldur.”
Keçən ay Fransa, Səudiyyə Ərəbistanı ilə birlikdə ev sahibliyi edəcəyi və 17 iyun tarixində Nyu-Yorkda başlaması planlaşdırılan iki dövlətli həllə dair BMT konfransında Fələstin dövlətini birtərəfli şəkildə tanımağa hazırlaşırdı. Həmin vaxt, Middle East Eye-a danışan mənbələr bildirirdilər ki, bu təşəbbüs İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunu “narahat” etmişdi.
MEE-nin əldə etdiyi məlumata görə, Fransa Britaniyanı bu konfransda Fələstini birlikdə tanımağa inandırmağa çalışırdı.
Lakin may ayının sonlarında ABŞ Paris və Londona Fələstini birtərəfli şəkildə tanımamaq barədə özəl şəkildə xəbərdarlıq edib – bu barədə Britaniya Xarici İşlər Nazirliyindəki mənbələr MEE-yə bildiriblər.
Qısa müddət sonra, hər iki ölkənin Fələstini tanımamaq qərarına gəldiyi bildirilir. Planlaşdırılan BMT konfransı isə iyun ayının ortalarında, İsrail və İran arasında gərginlik səbəbilə təxirə salınıb.
Əgər Fransa və Britaniya Fələstin dövlətini tanısaydı, bu, onları bunu edən ilk G7 ölkələrinə çevirəcəkdi və bu, böyük siyasi təlatümə səbəb ola bilərdi.
Britaniya ilə İsrail arasındakı münasibətlər getdikcə pisləşir. Lammy çərşənbə axşamı bildirib ki, İsrail hökumətinin Qəzzada bütün əhalini toplayacağı düşərgə qurmaq planı atəşkəs danışıqlarında “əngəl yaradan məqam” olacaq.
Lakin Leyborist hökuməti İsrailə qarşı tam silah embarqosu tətbiq etmək çağırışlarına ardıcıl şəkildə müqavimət göstərib.
Seçki komitəsi tərəfindən Britaniyanın niyə hələ də İsrailə F-35 döyüş təyyarələrinin hissələrini ixrac etdiyini soruşduqda, Lammy bu hissələrin göndərilməsinin dayandırılmasının “F-35-lərin digər münaqişə zonalarında yerə endirilməsinə səbəb ola biləcəyini” deyib. Səsini bir qədər yüksəldərək, komitəyə müraciət edərək bildirib ki, onu Ukrayna və dünyanın digər münaqişə bölgələrindəki öhdəliklər üzrə məsuliyyətə çağırmaq daha məqsədəuyğundur.
Bu zaman Liberal Demokrat Partiyasının deputatı Riçard Foord müdaxilə edərək bildirib ki, “F-35 Ukraynada istifadə olunmur, orada F-22 istifadə olunur” – bu isə Lammy üçün gərgin və utandırıcı bir an olub.